4 czerwca 1944 wyzwolono Rzym

posted in: Rzymskie tradycje | 0

Na najwyższym rzymskim wzgórzu 9-metrowy złocony posąg Maryi błogosławi Wiecznemu Miastu od 1953 roku. To wotum dziękczynne rzymian za wyzwolenie miasta 4 czerwca 1944 roku. Zebrano ponad milion podpisów, aby upamiętnić to wstawiennictwo, a ówczesny papież Pius XII spełnił wolę mieszkańców.

Rankiem 4 czerwca 1944 roku wojska alianckie zajęły Sanktuarium Matki Bożej Miłości (Santuario del Divino Amore) zlokalizowane w południowej części miasta. O 19.00 zaczęły wchodzić do centrum Wiecznego Miasta. Niemcy nie stawiali oporu. Wszyscy byli przekonani, że to Matka Bożej Miłości ocaliła Rzym i jego mieszkańców.

Realizacją projektu zajęli się orioniści – zgromadzenie, które podczas wojny opiekowało się sierotami i inwalidami. Posąg wykonał artysta żydowskiego pochodzenia Arrigo Minebri, któremu orioniści uratowali życie podczas wojennej zawieruchy. Zadecydowano, że posąg stanie na Monte Mario, przy Via della Camilluccia.

W 2009 roku posąg Madonny umieszczony na 18-metrowym piedestale zmiotła trąba powietrzna, ale już po roku powrócił na swoje miejsce. Wtedy też uroczystą mszę celebrował papież Benedykt XVI.

To piękna rzymska tradycja, celebrowana co roku. I symbol miasta górujący nad dzielnicami Prati i Flaminio. A mieszkańcy czule nazywają Maryję la Madonnina.

Figurka Madonny mieści się w parafii Mater Dei przy Via della Camilluccia, 112, bardzo blisko Watykanu.

Święto Republiki Włoskiej – co warto zobaczyć

W tym roku święto Republiki Włoskiej wypada niestety w niedzielę, więc nikt nie odczuje wolnego dnia. Za to utrudnienia w ruchu drogowym w centrum Rzymu są już od piątku. Jak warto spędzić ten dzień?

Republika Włoska jest młoda. Ma zaledwie 73 lata.

O 9.15 prezydent Republiki Włoskiej Sergio Mattarella złoży wieniec laurowy przed Grobem Nieznanego Żołnierza na Ołtarzu Ojczyzny.

O 10.00 rozpocznie się przegląd wojsk – wspaniała defilada na Via dei Fori Imperiali z udziałem prezydenta i najwyższych władz państwa. Zakończy ją pokaz aeronautyki – trzy wspaniałe strzałki w kolorach włoskiej flagi – wielka atrakcja dla dzieci.

Ze względów bezpieczeństwa będą zamknięte stacje metra Colosseo i Circo Massimo aż do zakończenia obchodów. Z tego samego powodu Koloseum/Forum Romanum /Palatyn, Hale Trajana, Il Vittoriano będą otwarte dopiero o 14.00.

Ogrody prezydenckie – Fontanna Kąpiących się z Reggia di Caserta

Pamiętajcie o ogrodach! Tych prezydenckich na Kwirynale. Kiedyś były otwarte dla publiczności tylko raz w roku, właśnie w święto Republiki. Za pezydentury Mattarelli można je zwiedzać przez cały rok, ale i tak tłumy przychodzą tu 2 czerwca, bo rzymianie kochają tradycję, a przyjeżdża też mnóstwo Włochów z innych regionów. Byłam w tych ogrodach w 2015 roku. Żar lał się z nieba, ale tłumy cierpliwie czekały w kilometrowej kolejce, bo warto. W tym roku upał nam nie grozi, oby tylko nie padało. Ogrody będą otwarte dla publiczności od 15.00 do 19.00, ale trzeba ustawić się w kolejce około 13.30, zainteresowanie ogromne.

Palazzo Madama – siedziba włoskiego Senatu również wyjątkowo otwiera swoje drzwi od 10.00 do 18.00. Trzeba udać się po bilet od 8.30 przy Piazza Madama, 11, gdzie zarezerwują Wam wejście na konkretną godzinę. Jedna osoba dorosła może zarezerwować maksymalnie 4 bilety, osoba niepełnoletnia – jeden bilet. Zwiedzanie trwa około 50 minut.

O 14.00 koncert Policji Państwowej na Piazza Montecitorio przed parlamentem.

Od 14.30 do 18.30 również Palazzo Montecitorio – siedziba włoskiego parlamentu – będzie otwarty dla publiczności. Kasy biletowe otwierają o 13.30. Po bilet należy się udać do l’Infopoint przy via Uffici del Vicario, róg via della Missione. Procedura taka sama jak przy wejściu do Senatu – 4 bilety maksymalnie na dorosłą osobę, jeden dla niepełnoletnich. Należy się stawić 10 minut przed wejściem wyznaczonym na bilecie. W razie spóznienia nie wejdziecie.

2 czerwca będzie można wejść za darmo do następujących muzeów:

Museo nazionale etrusco di Villa Giulia

Galleria nazionale d’arte moderna e contemporanea

Museo nazionale romano – Terme di Diocleziano, Palazzo Massimo, Palazzo Altemps, Crypta Balbi

Terme di Caracalla

2772 urodziny Rzymu – najciekawsze wydarzenia

2772 urodziny Rzymu – Natale di Roma 2019 – gdyby nie wspaniałe Gruppo Storico Romano, nikt by nie pamiętał o tej dacie. W tym roku fantastyczny pochód w historycznych kostiumach stał pod znakiem zapytania, ponieważ władze Rzymu nie chciały dać pieniędzy na przenośne toalety i zabezpieczenie orszaku, zasłaniając się Wielkanocą. Po burzliwych apelach organizatorów, czyli Gruppo Storico Romano, którzy olbrzymią część kosztów imprezy pokrywają sami, w końcu pochód się odbędzie. A to nie pierwszy raz, kiedy urodziny Rzymu wypadają w Wielkanoc. W 2014 roku było podobnie i jakoś poprzednim władzom miasta nie sprawiało to problemu. Muzea miejskie tym razem nie będą gratis 21 kwietnia. Miasto chce zarobić, wszak dużo dziur w budżecie do łatania, a turystów tłumy i wcale mnie nie dziwi ta decyzja, każde inne miasto zrobiłoby tak samo.

A oto najciekawsze wydarzenia:

19 i 20 kwietnia w godzinach 09:00 – 16:00 Circo Massimo zamieni się w rzymski obóz, w którym zostaną umieszczone następujące stoiska dydaktyczne (przerwa na obiad między 13:00 a 14:00):

I. Kobieta rzymska: moda tamtych czasów
II. Perfumy i inne kosmetyki
III. Żywność
IV. Mozaiki
V. Epigrafy
VI. Magia
VII. Bohater
VIII. Pretorianie
IX. Gladiatorzy
X. Numizmatyka

Przyprowadzcie dzieciaki, zabawa przednia, kupcie im jakiś symboliczny gadget na pamiątkę – będą miały wielką frajdę.

16.30 – 17.30 – koronacja Bogini Rzymu – Dea Roma poprowadzi orszak 22 kwietnia.

Sobota, 20 kwietnia – Circo Massimo

Inscenizacja założenia Rzymu

O 16.00 inscenizacja założenia Rzymu, którą serdecznie polecam – “TRACCIATO DEL SOLCO”.
Po niej o 17.00 spektakl gladiatorów.
O 20:00 koncert pieśni rzymskich w wykonaniu Lavinii Fiorani.

Niedziela, 21 kwietnia – Circo Massimo

11.00 – 16.00 Stoiska dydaktyczne jak w poprzednich dniach

17:00 – 18:30 – w Termach Karakalli mecz – drużyna rzymska – drużyna celtycka

Poniedziałek, 22 kwietnia – Circo Massimo e Via dei Fori Imperiali

O 11:00 z Circo Massimo wyruszy orszak historyczny w kierunku Via dei Fori Imperiali, przemaszeruje obok Teatru Marcellusa, Kapitolu, by wejść na Via dei Fori Imperiali. Przemarsz przewidziany jest do godziny 13.00.

21 kwietnia tradycyjnie otwiera swe bramy przepiękny ogród różany na Awentynie.

Urodziny Rzymu uczczą Termy Karakalli i Galeria Sztuki Współczesnej – bilety gratis w ramach wolnego wstępu do muzeów państwowych. Korzystajcie!

Bazylika Santa Francesca Romana

Santa Francesca Romana – patronka Rzymu, spoczywa w krypcie tej pięknej bazyliki, przytulonej do Forum Romanum. Jej biała fasada wyróżnia się z daleka obok łuków po Bazylice Maksencjusza. Wiele osób nawet nie wie, że Rzym ma także żeńską patronkę, nie tylko Piotra i Pawła.

Biel fasady Bazyliki Santa Francesca Romana

9 marca, w dniu śmierci świętej, jedyny raz w roku klasztor Tor de’ Specchi, w którym mieszkała i pracowała Francesca, zaprasza turystów do fantastycznych z punktu widzenia artystycznego wnętrz, szkoda, że tylko ten jeden jedyny raz w roku. Polecam Państwu wizytę, którą zrelacjonowałam w dwóch artykułach. Jest w nich obszerna opowieść o Francesce, jej życiu i działalności, jak i analiza wspaniałych fresków oratorium i refektarza.

Santa Francesca Romana – ukochana patronka rzymian – freski oratorium

Santa Francesca Romana kuszona przez demony – freski refektarza

Bazylikę Santa Francesca Romana odwiedziłam trzy lata temu, 9 marca 2016 roku. Udało mi się zwiedzić klasztor, więc pomyślałam, że wstąpię na chwilę do Franceski. Dojście nie jest skomplikowane. Kiedy kończy się Via dei Fori Imperiali, na wysokości Koloseum wspinamy się uliczką pod górę za strzałkami Basilica di Santa Francesca Romana/ Santa Maria Nova, aż dotrzemy na Piazza di Santa Francesca Romana, 4.

To kościół tytularny znanego większości Polaków kardynała Angela Sodano i bardzo popularne miejsce ślubów, wszak pobliskie ruiny Forum Romanum robią olbrzymie wrażenie na gościach.

Bazylikę warto odwiedzić z dwóch powodów. W krypcie spoczywają doczesne szczątki świętej, zaś zakrystia przechowuje najstarszą ikonę maryjną Rzymu, datowaną na VI wiek. Wystarczająco, aby przekroczyć progi tej świątyni, która jest urokliwa, elegancka, ociekająca momentami złotem, ale bez kiczu.

Kościół powstał w IX wieku na miejscu dawnej Świątyni Wenery i Romy wzniesionej za cesarza Hadriana, prawdopodobnie tam, gdzie jeszcze wcześniej znajdowało się atrium Złotego Domu Nerona mieszczące słynny posąg kolosa.

Do 1484 roku była to Santa Maria Nova, nazwana tak, aby odróżnić się od kościoła Santa Maria Antiqua zawalonego po trzęsieniu ziemi w IX wieku. Santa Maria Nova miała przechowywać cudowną ikonę maryjną, o której wspominałam wcześniej. Nota bene Santa Maria Antiqua nazywana przez niektórych znawców Kaplicą Sykstyńską średniowiecza po 30 lat prac restauracyjnych została otwarta w 2016 roku, najpierw na kilka miesiący, a dziś można ją zwiedzać w ramach specjalnego jednodniowego biletu po Forum Romanum i Palatynie dostępnym od 11 marca 2019, a zastępującym ubiegłoroczny bilet S.U.P.E.R.

Obecne wezwanie – Santa Francesca Romana bazylika otrzymała po przeniesieniu tu doczesnych zwłok Franceski w 1484 roku. Papież Paweł V ogłosił Franceskę świętą 29 maja 1608 roku.


Po wejściu do wnętrza rzuca się w oczy kasetonowy, kolorowy sufit z 1612 roku autorstwa Carla Lombardiego – cudowny przykład rzezby w drewnie. Wśród figur także postać Franciszki, zawsze w towarzystwie anioła.

Anioł towarzyszy Francesce także w tej malutkiej świątyni pod ołtarzem. Oryginał z brązu wykonał Bernini, ale zrabowały go wojska napoleońskie. Giosuè Mieli wykonał marmurową wersję według szkiców Berniniego, którego kopię przechowują siostry w klasztorze Tor de’ Specchi.

W ołtarzu XII-wieczna ikona Matki Boskiej z Dzieciątkiem, a ponad nią ociekająca złotem mozaika, również z tego samego wieku.

Madonna z Dzieciątkiem siedzi na tronie. Towarzyszą jej czterej apostołowie – Jakub, Jan, Piotr i Andrzej. Nad postacią Madonny z nieba schodzi ręka, która trzyma koronę przeznaczoną na głowę Dziewicy.

Odciski kolan św. Piotra

Kiedy podążamy w kierunku krypty z grobem świętej, po prawej stronie transeptu, stojąc twarzą do ołtarza, zobaczycie na ścianie kratę, a za nią kamień z dwoma odciskami kolan świętego Piotra. Według tradycji na tymże kamieniu ukląkł święty, żarliwie modląc się o ukaranie diabelskich sztuczek Szymona Maga, kiedy ten unosił się w powietrzu, demonstrując swoje nadprzyrodzone siły. Szymon Mag spadł i zginął na miejscu. Niestety, jakoś trudno mi uwierzyć w takie opowiastki, bo czy zwykłe ludzkie kolano jest w stanie ugnieść kamień???

Kościół Santa Maria Antiqua na Forum Romanum

W zakrystii kościoła cudo: wspaniała bizantyjska ikona przedstawiająca Madonnę trzymającą Dzięciatko w ramionach. Ma 132 cm wysokości, 97 cm szerokości. Odkryto ją podczas prac restauracyjnych w latach 40-tych właśnie w tutejszej zakrystii. W 2016 roku gościła na wystawie inaugurującej otwarcie kościoła Santa Maria Antiqua.

Krypta, w której spoczywa Santa Francesca Romana

Francesca spoczywa w krypcie bazyliki. To miejsce rzymianie darzą szczególnym szacunkiem, wszak to ich patronka.

Bazylika Santa Francesca Romana jest otwarta codziennie między 10.00-12.00 i 15.00-17.00. W dniu świętej 9 marca będą celebrowane cztery msze: o 8.00, 9.00, 11.00 i 16.30. W przeszłości w godzinach porannych odbywało się także święcenie pojazdów, bo Santa Francesca Romana od 1951 roku jest patronką zmotoryzowanych. Odkąd zamknięto dla ruchu Via dei Fori Imperiali, święcenie wybranych pojazdów, które muszą mieć pozwolenie na wjazd, odbywa się w pierwszą niedzielę przypadającą po 9 marca.

Castagnole i frappe – karnawałowe przysmaki

posted in: Rzymskie tradycje | 0

Kto z Was przebywa w Rzymie w okresie karnawału, powinien skosztować miejscowych słodkości. Specjalnością Lacjum są castagnole, czyli małe, smażone kulki kształtem przypominające kasztany, stąd nazwa. Mogą być nadziewane ricottą, nutellą, kremem budyniowym, pistacjowym, limoncello czy nasączone czerwonym likierem alchermes. 

W piekarniach i cukierniach w całych Włoszech znajdziecie również frappe – odpowiednik naszych faworek – tradycyjne, czyli smażone oraz w wersji dietetycznej – pieczone – al forno – posypane cukrem pudrem bądź oblane czekoladą. Są to przysmaki, które łatwo przygotować w domu, ale większości nie chce się tego robić, stąd zawrotne ceny w piekarniach czy cukierniach, od €18.00 do €23.00 za kilogram.

Najlepsze frappe (ale także wiele innych znakomitych ciasteczek) w Rzymie znajdziecie niedaleko Koloseum – w Biscottificio Cipriani przy Via Carlo Botta 21/23. Istnieje od 1906 roku i prowadzi je już czwarte pokolenie. Niebo w gębie, bez konserwantów, smaki z dzieciństwa, może niektórzy z Was jeszcze je pamiętają. Wystarczy jedna sztuka, aby się nasycić.

Tuż przed Dniem Ojca obchodzonym we Włoszech 19 marca, na świętego Józefa pojawiają się bignè i zeppole di San Giuseppe.

O rzymskim karnawale pisałam w artykule Karnawał rzymski dawniej i Królewski karnawał – Rzym 2015. Zapraszam do lektury. 

Szopka w Sant’Eustachio 2018

Szopkę w Bazylice Sant’Eustachio odwiedzam co roku. Jest jedną z ulubionych szopek rzymian i moją również. Można w niej odnalezć ducha dzielnicy, scenografia wiernie odtwarza plac, przy którym znajduje się bazylika. I wreszcie wspaniały Don Pietro, ktory od lat organizuje codzienne obiady wewnątrz kościoła dla najbardziej potrzebujących. Jeśli możecie, wrzućcie chociaż euro, bo te pieniądze są dobrze wydawane. To mniej niż kawa w pobliskiej słynnej kawiarni.

Jutro w bazylice o 19.00 odbędzie sie koncert w święto Epifanii.

Szopka w Sant’Eustachio 2018
Swieta Rodzina

Szopka w Sant’Eustachio 2018

Karuzela, karuzela … na Piazza Navona

Karuzela na Piazza Navona w okresie bożonarodzeniowym promienieje tysiącami dziecięcych uśmiechów rozlegających się z kolorowych koników. I nic dziwnego, bo tę zabytkową karuzelę znają pokolenia. Bez niej nie ma świąt w Rzymie. I smutno to powiedzieć, ale dziś jest jedynym pozytywnym wspomnieniem dawnych jarmarków na tymże placu.

Zabytkowy konik

Karuzela powstała w Niemczech w 1896 roku. Ma w sobie dyskretną elegancję, a wielu patrząc na pomykające w rytm muzyki koniki z nostalgią wspomina dzieciństwo. Na konika chce wsiąść każde dziecko od tych najmłodszych po wyrośnięte nastolatki.

Jeden kurs kosztuje 2 euro, pięć przejazdów 10 euro. Przejazd trwa mniej więcej dwie i pół minuty. Dorośli towarzyszący dzieciom jadą gratis.

Pamiątkowy bilet
Karuzela z konikami na Piazza Navona

Karuzela będzie na Piazza Navona do Befany, czyli 6 stycznia.

Mister Ok is doing well – noworoczna rzymska tradycja

posted in: Rzymskie tradycje | 0

Kiedy 1 stycznia w samo południe papież udziela błogosławieństwa Urbi et Orbi, z Mostu Cavour skacze z 18 metrów do zimnych wód Tybru anioł znany wszystkim rzymianom.

Robię konkurencję papieżowi – śmieje się sympatyczny Maurizio Palmulli, ratownik z nadmorskiego Castel Fusano, który co roku pierwszego stycznia od 1989 roku, punktualnie w południe wykonuje swój lot anioła. W tym roku to już 31 raz. – Ten lot dedykuję mojemu 32-letniemu niepełnosprawnemu synowi, który dwa dni temu miał operację – powiedział Maurizio. A rzymianom życzę pogodnego 2019 roku – dodał. 

Maurizio ma 66 lat, wysportowane ciało, pięcioro dzieci i pięcioro wnucząt. – Dla mnie to adrenalina i pasja, rytuał tak jak noworoczny toast, a dla dzieciaków frajda widzieć dziadka w telewizji. I jest ok.

Dodajmy, że pierwszy Mister Ok – Rick De Sonay skoczył z Mostu Cavour do wód Tybru w 1946 roku w kostiumie kąpielowym i cylindrze, a Maurizio kontynuuje tę tradycję.

Foto – FB Maurizio Palmulli

Szopka pinelliana przy Schodach Hiszpańskich

W każde Boże Narodzenie od 1965 roku na Schodach Hiszpańskich gościła najbardziej rzymska szopka – szopka pinelliana (il presepe pinelliano). To prezent od Kapitolu dla mieszkańców Wiecznego Miasta. Nie było jej jedynie podczas remontu schodów w 2015 roku. Po remoncie zmieniła jednak lokalizację, przenosząc się pod palmy na Placu Hiszpańskim. 

Szopka pinelliana dawniej na Schodach Hiszpańskich

Bartolomeo Pinelli (1781-1825) to malarz i rzeźbiarz silnie związany z Rzymem, odtwarzał życie codzienne Rzymu i rzymian XIX wieku. Jego twórczość była inspiracją dla tej szopki. Oglądamy Świętą Rodzinę w scenerii Zatybrza – to jego kamienice, warsztaty rzemieślnicze, wizerunki Madonn spotykane co krok, w kącie po prawej stronie kryje się Pasquino, są także inne postaci charakterystyczne dla folkloru rzymskiego: Rugantino, Meo Patacca. Jest nawet nieodłączny dialekt rzymski (napis nad sklepikiem Dar Turco). Obserwujemy lud rzymski, straż miejską, klientów gospody – słowem cały barwny przekrój społeczeństwa rzymskiego ‘800.

Święta Rodzina

33 siedemdziesięciocentymetrowe figurki wykonane w pracowniach w Lecce, zostały odnowione w latach 1986-88. Szopką opiekuje się Opera Rzymska i stąd powszechnie jest nazywana szopką artystyczną.

Szopkę można podziwiać do 7 stycznia 2019 roku. Szkoda tylko, że władze Rzymu nie pomyślały o odpowiednim wyeksponowaniu tejże szopki. Wieczorem jest szaro, buro, ciemno i nijako. Wiele osób znajduje ją przypadkiem. Lepiej prezentowała się na Schodach Hiszpańskich.

Szopka pinelliana na Placu Hiszpańskim 2018
Szopka pinelliana 2018 – zbliżenie

19 lipca 1943 roku zbombardowano Rzym

posted in: Rzymskie tradycje | 0

19 lipca 1943 roku wojska amerykańskie zbombardowały Rzym. Pamiętamy, że rząd Mussoliniego współpracował z faszystami. Najbardziej ucierpiały dzielnice: Tiburtino, Prenestino i San Lorenzo, choć chyba to San Lorenzo poniosło największe straty. Zniszczono Bazylikę św. Wawrzyńca (w zakrystii kościoła zdjęcia pokazują ogrom zniszczeń), częściowo Cmentarz Verano przylegający do bazyliki, ucierpiał także grób rodziny Pacelli, z której wywodził się ówczesny papież Pius XII. Bomby trafiły w Instytut Zdrowia i dzisiejszą poliklinikę przy Viale Regina Elena. Zginęły 3 tysiące ludności cywilnej, co najmniej 10 tysięcy odniosło rany. 

 

Tuż po bombardowaniu papież Pius XII w towarzystwie kardynała Montini (przyszłego papieża Pawła VI) odwiedził zbombardowaną Bazylikę św. Wawrzyńca i rozdał pieniądze tym, którzy ocaleli. Kilka godzin wcześniej król Wiktor Emanuel III odwiedzający San Lorenzo został wrogo przyjęty przez mieszkańców.

 

 

Mussoliniego nie było w Rzymie podczas bombardowania. Udał się pilnie na spotkanie z Adolfem Hitlerem w Feltre niedaleko Belluno, bo właśnie wojska alianckie wylądowały na Sycylii.

 

Bombardowanie z 19 lipca 1943 roku było pierwszym, ale nie ostatnim. Do wyzwolenia Rzymu 4 czerwca 1944 roku miało miejsce jeszcze 50 takich zajść. 

 

Tymczasem kilka dni po bombardowaniu Rzymu, 24 lipca członkowie Partii Faszystowskiej przegłosowują votum nieufności dla Mussoliniego. Król także korzysta z zamieszania i następnego dnia wydaje nakaz aresztowania Mussoliniego.