24 lutego Muzea Watykańskie za darmo

24 lutego, w ostatnią niedzielę miesiąca możecie bezpłatnie zwiedzić Muzea Watykańskie. Jak zawsze polecam moje artykuły, niezwykle pomocne w odkrywaniu tego fascynującego miejsca.

Jak bezstresowo zwiedzić Muzea Watykańskie – praktyczny przewodnik

Arcydzieła Muzeów Watykańskich – Dziedziniec Pinii (Cortile della Pigna)

Arcydzieła Muzeów Watykańskich – Apoksyomenos

Arcydzieła Muzeów Watykańskich – Dziedziniec Oktagonalny

Arcydzieła Muzeów Watykańskich- Galeria Map (Galleria delle Carte Geografiche).

Jak bezstresowo zwiedzić Watykan – praktyczny przewodnik.

Gino Sorbillo otwiera pizzerię w Rzymie

posted in: Wiadomości z Rzymu | 0

-Przywiozę do stolicy pizzę zwyczajnych ludzi, tę, którą jada się w zaułkach Neapolu-obiecuje Gino Sorbillo, najsłynnejszy pizzaiolo we Włoszech. Słowo ciałem się stało i już jutro 19 lutego o godzinie 19 otworzy swój lokal we włoskiej stolicy. 

Dziadek Luigi Sorbillo i jego dzieci

Salvatore, ojciec Gina Sorbillo był 19 z 21 dzieci Luigiego. Można tylko współczuć babci Gino, bo jednak urodzić i wychować 21 dzieci to nie lada wyczyn, ale większość rodzin neapolitańskich w tamtych czasach była wielodzietna, jedno dziecko wychowywało drugie. Wszyscy wujkowie i ciocie Gina zostali pizzaioli i zakotwiczyli na słynnej Via dei Tribunali – jego ojciec, jego ukochana ciocia Esterina, sprzedająca znakomitą pizzę smażoną na wynos. Gino – rocznik 1975 ma tam swój lokal pod numerem 32. Kolejki chętnych do skosztowania najsłynniejszej pizzy Neapolu można spotkać o każdej porze dnia.

Gino Sorbillo Napoli Via dei Tribunali, 32

W nocy 15 stycznia 2019 Camorra podłożyła bombę przed jego lokalem przy Via dei Tribunali. Wybuch słyszała cała dzielnica. Wewnątrz lokalu był jeden pracownik, na szczęście nic mu się nie stało. To bestialski akt, zamach na mnie, zorganizowana akcja lokalnej mafii – mówił mediom Sorbillo. Nie dam się zastraszyć, ale czasem myślę o tym, aby opuścić Neapol.

Czy słynny neapolitańczyk podbije Rzym? Zobaczymy. Oferuje przyzwoite ceny jak na centrum Rzymu i klasę, jaką reprezentuje. To pizzaioio z najwyższej półki. Poza tym według mnie ma dobre wyczucie miejsca, bo Piazza Augusto Imperatore jest w tej chwili najbardziej zaniebanym placem w centrum Rzymu, ale też oryginalnym miejscem z ogromnym potencjałem. I jeśli dobiegnie końca restauracja Mauzoleum Augusta znajdującego się w samym centrum placu, będzie to jedno z najbardziej interesujących miejsc Wiecznego Miasta.

Tyły kościoła San Carlo al Corso

Lokal Lievito Madre – Gino Sorbillo znajduje się przy Piazza Augusto Imperatore, 46, w zaułku obok kościoła San Carlo al Corso. Ma być kopią lokalu neapolitańskiego, ta sama biała majolika, ten sam wystrój wnętrz. Ceny wyższe niż w Neapolu, to zrozumiałe, ale przyzwoite, na każdą kieszeń, nie tak wysokie jakie oferują jego rzymscy przyjaciele – Gabriele Bonci i Stefano Callegari – właściciel Sforno – jednej z najlepszych rzymskich pizzerii.

Piazza Augusto Imperatore

Ma być 7 rodzajów pizzy – la margherita w cenie €7.80, la marinara, oprócz tego wysmakowane pizze bazujące na składnikach dostępnych według pór roku. Te mają kosztować maksymalnie €9.5 i zmieniać się co 3-4 miesiące. I pizza Barbie – cała różowa, którą ubóstwia jego córka Ludovica.

Mauzoleum Augusta

Oprócz tego 7 rodzajów piwa, 7 rodzajów wina, 7 deserów, wszystkie z tradycji neapolitańskiej. Czy to magiczna cyfra? Ja wiążę to z konceptem otwarcia pizzerii 7 dni w tygodniu – mówi Gino. Produkty kupuję rano i muszą być wykorzystane do końca dnia. Moim znakiem firmowym jest świeżość i jakość – dodaje Gino. Powodzenia!

Ara Pacis Augustae – Ołtarz Pokoju


Castagnole i frappe – karnawałowe przysmaki

posted in: Rzymskie tradycje | 0

Kto z Was przebywa w Rzymie w okresie karnawału, powinien skosztować miejscowych słodkości. Specjalnością Lacjum są castagnole, czyli małe, smażone kulki kształtem przypominające kasztany, stąd nazwa. Mogą być nadziewane ricottą, nutellą, kremem budyniowym, pistacjowym, limoncello czy nasączone czerwonym likierem alchermes. 

W piekarniach i cukierniach w całych Włoszech znajdziecie również frappe – odpowiednik naszych faworek – tradycyjne, czyli smażone oraz w wersji dietetycznej – pieczone – al forno – posypane cukrem pudrem bądź oblane czekoladą. Są to przysmaki, które łatwo przygotować w domu, ale większości nie chce się tego robić, stąd zawrotne ceny w piekarniach czy cukierniach, od €18.00 do €23.00 za kilogram.

Najlepsze frappe (ale także wiele innych znakomitych ciasteczek) w Rzymie znajdziecie niedaleko Koloseum – w Biscottificio Cipriani przy Via Carlo Botta 21/23. Istnieje od 1906 roku i prowadzi je już czwarte pokolenie. Niebo w gębie, bez konserwantów, smaki z dzieciństwa, może niektórzy z Was jeszcze je pamiętają. Wystarczy jedna sztuka, aby się nasycić.

Tuż przed Dniem Ojca obchodzonym we Włoszech 19 marca, na świętego Józefa pojawiają się bignè i zeppole di San Giuseppe.

O rzymskim karnawale pisałam w artykule Karnawał rzymski dawniej i Królewski karnawał – Rzym 2015. Zapraszam do lektury. 

Włoska Agencja Kosmiczna – w poszukiwaniu równowagi

posted in: Rzym współczesny | 0

Włoska Agencja Kosmiczna przeniosła się w 2012 roku do nowej siedziby położonej w uniwersyteckiej dzielnicy Tor Vergata, tuż obok Wydziału Inżynierii. To w tej dzielnicy w 2000 roku odbywały się Światowe Dni Młodzieży. Kompleks nowoczesnych budynków robi wrażenie, zwłaszcza rozwiązania wewnątrz. A do tego idealne miejsce pracy. Pracownicy mają wszystko, czego potrzeba w ciągu dnia: od stołówki po firmowy żłobek.

Włoska Agencja Kosmiczna – główny obiekt – półksiężyc

Włoską Agencję Kosmiczną zaprojektowało studio 5 + 1AA. Architekci podkreślali, że przy projektowaniu tego kompleksu poszukiwali równowagi między różnymi funkcjami i formami budynków, które go tworzą. I całkiem dobrze im to wyszło. Nie jestem entuzjastką współczesnej architektury szkła i betonu, ale ten obiekt zasługuje na uwagę. Główny budynek całego kompleksu ma formę półksiężyca przecinającego mały dziedziniec wypełniony wodą. Całkowicie przeszklona fasada lśni z oddali.

Plan budynków

Szare i czarne wnętrza przypominające księżycowy pejzaż przełamują fantastyczne rozwiązania jak chociażby wysmakowane oświetlenie holu w postaci wiszących pierścieni czy kolorowe wnętrza stołówki. Są tu biura, laboratoria, biblioteka. Jednym słowem – całość zasługuje na medal.

Pierścienie oświetlające hol główny
Półksiężyc przecinający dziedziniec wypełniony wodą
Główna sala konferencyjna
Czarny wystający blok to główna sala konferencyjna od zewnątrz
Biblioteka
Kolorowa stołówka
Kolorowa stołówka

Włoska Agencja Kosmiczna mieści się przy Via del Politecnico – tu znajduje się główne wejście. Dojazd autobusem nr 20 ze stacji metra Anagnina, przystanek Columbia 1 przy Via Cambridge. Można ją zwiedzać co roku w maju w ramach inicjatywy młodych architektów OpenHouse Roma. W tym roku odbędzie się 11 i 12 maja. Wejścia rezerwuje się wyłącznie poprzez ich stronę. Zainteresowanym polecam śledzić ich profil na FB, gdzie poinformują o tym, kiedy rozpoczną rezerwacje i jak dokładnie wygląda procedura rezerwacji. Musicie założyć konto, aby zalogować się na ich stronie. Niektóre obiekty jak Włoska Agencja Kosmiczna czy FAO wymagają dokumentu tożsamości przy wejściu. 

Le pietre d’inciampo – kamienie pamięci

Le pietre d’inciampo – kamienie, na których zapisany jest początek i koniec życia ludzkiego brutalnie zakończonego przez nazistów. Czasem jest data śmierci, jeśli znana, częściej miejsce bezpowrotnej podróży. Kamienie, które powinny krzyczeć, lecz czasem cisza jest bardziej wymowna. Znajdziecie je w całej Europie, również w Rzymie.

Pietre d’inciampo to projekt niemieckiego artysty Guntera Demniga. Małe mosiądzowe kwadraty 10 cm x 10 cm przypominające kostkę brukową (a w Rzymie sampietrini) upamiętniające ofiary nazistowskiego terroru, zwykle umieszczane przed budynkami, w których mieszkały.

Gunter Demnig zawsze montuje je sam, od tych pierwszych położonych w 1995 roku w Kolonii po kolejne, a dziś jest ich prawie 70 tysięcy, w samym Rzymie ponad 200. Koszt jednego kamienia razem z montażem to €120. Pieniądze pochodzą z indywidualnych zbiórek, z wnioskiem występuje rodzina ofiary bądz przyjaciele rodziny.

Pierwsze kamienie w Rzymie pojawiły się przy Via della Reginella, 2 na terenie dawnego getta w 2010 roku. Cztery kobiety: matka – Grazia, dwie córki Giudita i Ada oraz wnuczka Rosanna: jest data narodzin, data aresztowania – 16 października 1943, miejsce deportacji i data śmierci. Takich rodzin było wiele.

Pietre d’inciampo – Via della Reginella, 2 – foto Wikipedia

Przy Via della Reginella, 27 znajdziecie kolejne trzy położone w styczniu 2018 roku.

Pietre d’inciampo – Via della Reginella, 27

W dzielnicy Monti – przy Via della Madonna dei Monti, 82 aż 20 tabliczek tej samej rodziny żydowskiej – De Consiglio. W nocy z 9 na 10 grudnia 2018 ukradziono je. Taki barbarzyński akt w samym centrum cywilizowanej, wydawać by się mogło stolicy. Komu były potrzebne? W połowie stycznia tego roku autor umieścił nowe.


Darmowy wstęp do muzeów państwowych – nowe zasady

posted in: Wiadomości z Rzymu | 11

W połowie listopada włoski minister kultury Alberto Bonisoli ogłosił zniesienie darmowych wstępów do muzeów państwowych w pierwszą niedzielę miesiąca. Wprowadził je jego poprzednik Dario Franceschini w 2014 roku. Nie oznacza to jednak, że darmowe wstępy zostaną całkowicie zniesione.

Jeszcze 3 lutego i 3 marca wejdziecie gratis do muzeów państwowych na starych warunkach.

Bonisoli chce wprowadzić 20 dni w ciągu całego roku, kiedy będzie można zwiedzić muzea za darmo. Część dat zaproponuje ministerstwo tak jak wstęp wolny od 5 do 10 marca 2019 roku w ramach Tygodnia Kultury.

8 dni wolnych pozostawia do dyspozycji dyrektorów poszczególnych obiektów muzealnych. To oni zadecydują, kiedy wprowadzić darmowe zwiedzanie i niekoniecznie będzie to niedziela. Pierwsza niedziela miesiąca gratis pozostanie w okresie od października do marca, kiedy nie ma tak wielkiego przepływu turystów.

Studenci od 18 do 25 lat będą mogli zwiedzać muzea za €2 przez cały rok.

Bonisoli chce w ten sposób wyrobić we Włochach nawyk odwiedzania muzeów i zapoznanie się z bogatym dziedzictwem kulturowym Półwyspu Apenińskiego. Jego pomysł został natychmiast skrytykowany. Franceschini orzekł, że jeśli coś dobrze funkcjonuje, to nie powinno mieć barw politycznych. Przypomnijmy jednak, że projekt Franceschiniego pozbawił zniżek osoby po 65 roku życia w zamian za tę jedną niedzielę w miesiącu gratis dla wszystkich. Reforma jest potrzebna. Niektóre obiekty jak Koloseum przeżywają tego dnia oblężenie i trzeba znaleźć inne rozwiązanie. Jak to wypadnie w praktyce, zobaczymy.P.S. Dekret wchodzi w życie 28 lutego 2019, o czym poinformowano wczoraj, tj. 14 lutego na konferencji prasowej. A 26 lutego rusza wielka kampania informacyjna.

RZYMSKIE MUZEA I WYKOPALISKA PAŃSTWOWE

 Colosseo e Foro Romano/Palatino (bilet łączony)
– Galleria Borghese (obowiązkowa rezerwacja telefoniczna lub internetowa, koszt rezerwacji € 2,00)
– GNAM Galleria Nazionale Arte Moderna 
– Museo nazionale Etrusco di Villa Giulia
– Museo HC AndersenMuseo M. PrazMuseo Boncompagni Ludovisi per le Arti decorative e il Costume
– Museo nazionale Romano – cztery obiekty (Palazzo MassimoPalazzo AltempsCrypta BalbiTerme di Diocleziano)
– Galleria nazionale d’Arte Antica Palazzo Barberini
– Galleria nazionale d’Arte Antica Palazzo Corsini
– Galleria Spada
– Museo nazionale di Palazzo Venezia
– Museo nazionale di Castel Sant’Angelo 
– Museo nazionale d’Arte Orientale “G. Tucci”
– Museo nazionale Preistorico Etnografico “L. Pigorini”
– Museo nazionale delle Arti e Tradizioni Popolari
– Museo nazionale dell’Alto Medioevo
– Museo nazionale degli Strumenti Musicali
– Scavi di Ostia Antica
– Museo Ostiense
– Mausoleo di Cecilia Metella
– Terme di Caracalla
– Villa dei Quintili
– Villa Adriana w Tivoli
– Villa d’Este w Tivoli

Co robią nosorożce w Rzymie – nowy pałac Fendi

Nosorożec jest syntezą mojej życiowej filozofii, w starożytnym Rzymie uosabiał siłę – tak tłumaczy swój wybór Alda Fendi, właścicielka Pałacu Nosorożców w centrum Rzymu, otwartego 11 października 2018 roku. To jej prezent dla włoskiej stolicy.

Fundacja – Alda Fendi Esperimenti
  • Prezenty albo się robi dobre, albo w ogóle się ich nie robi – mówi Alda, najmłodsza z sióstr Fendi, której sylwetka widnieje na murach pałacu. Trzeba przyznać, że wybrała architekta z najwyższej półki, bo Jean Nouvel to pierwsza liga światowa. Zaprojektował m.in. Instytut Świata Arabskiego w Paryżu, Louvre w Abu Dhabi czy madryckie muzeum Reina Sofia. – Kiedy zobaczyłam jego Czerwony Kilometr (il Kilometro Rosso) wzdłuż autostrady Mediolan-Bergamo, wiedziałam, że tylko on może urzeczywistnić moje marzenie – opowiada Alda Fendi. Jean doskonale zrozumiał miejsce, zresztą każdy architekt na świecie chciałby mieć zlecenie w Rzymie, bo to wyzwanie – dodaje.
Kilometro Rosso projekt Jean Nouvel foto FB Kilometro Rosso

Ten nowy i ambitny projekt kiełkował w głowie Aldy od lat. Rocznik 1940, studia w Londynie, ale praca od zawsze u mamy Adeli w wielkim Fendi. Kiedy ukończyła 61 lat, zrozumiała, że zaniedbała sztukę, której brakowało jej przez całe życie. Porzuciła prestiżową rodzinną firmę i 2001 roku założyła fundację, spełniając swój młodzieńczy sen. – Jestem odważna, inwestując w kulturę – dodawała. Fundacja Aldy najpierw przekazała pieniądze na remont pozostałości apsydy Bazyliki Ulpia odkrytej na Forum Trajana. W 2005 roku zaczęła produkować spektakle podejmujące aktualną tematykę i wystawiane za darmo na dawnym żydowskim targu rybnym w Circo Massimo. Jej wielkim mentorem był Gian Carlo Menotti, dyrektor Festiwalu Dwóch Światów w Spoleto (Festival di Due Mondi). Fundacja prowadzi razem z dwiema córkami Giovanną i Alessią. Chcą wystawiać spektakle gratis przez 120 lat, dla pięciu pokoleń, aby dać każdemu możliwość zbliżenia się do sztuki bez opróżniania portfela.

Foro Boario – Forum Boarium to jedno z najpiękniejszych miejsc Rzymu, kolebka Rzymu. To tu, u stóp San Giorgio in Velabro według legendy odnaleziono Romulusa i Remusa. Ale i najbardziej zaniedbanych w centrum. Obskurna czynszowa kamienica na wzgórzu od razu zwróciła uwagę Aldy. Zamieszkiwało ją około 30 rodzin w opłakanych warunkach. Kupiono im mieszkania na peryferiach Rzymu. O kosztach przedsięwzięcia Alda nie chce mówić, bo to astronomiczna cyfra. Sfinansowała je z prywatnych środków. Po długiej drodze przez mękę również z miejscową biurokracją i 28 miesiącach prac na miejscu, 11 października zainaugurowano Pałac Nosorożców. Na wernisaż przybyło 1800 osób, w tym architekt Jean Nouvel, Vittorio Storaro z córką Franceską, Gerard Depardieu, Mario Vargas Llosa, Vincent Gallo i cała śmietanka artystyczna Rzymu.

Nosorożec przed Łukiem Janusa

Fasada pałacu nie robi wrażenia, ale to świadomy wybór. Pozostawiono ją bardzo surową, zachowując zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz wszystko, co mogło być świadkiem przeszłości. Każde z 24 artystycznych mieszkań to oddzielny projekt – pozostawiono oryginalne posadzki, cegłę na ścianach. Każde pomieszczenie zdobi także poezja haiku. To pomysł dyrektora artystycznego fundacji – Raffaele Curi. Pokoje należą do części hotelowej, a Fundacja Aldy Fendi zarządza częścią non-profit – ekspozycjami i kulturą. Pałac ma sześć pięter. Ekspozycje obejmują dwa pierwsze piętra, kolejne piętra to pokoje hotelowe, a na ostatnim piętrze taras z widokiem 360 stopni na Rzym oraz kawiarnia, bar i restauracja francuska – Caviar Kaspia. Alda wyremontowała również ulicę przylegającąc do pałacu oraz sąsiedni Łuk Janusa – oświetlony przez znakomitego Vittoria Storaro. 

  • Chciałam podarować Rzymowi wielki pałac sztuki, coś, czego jeszcze nie miał, moje miasto sztuki, przestrzeń, w której wspołistnieją różne dyscypliny sztuki: teatr, literatura, muzyka – jednym słowem awangardową kulturę dostępną wszystkim, nie tylko elitom. Wystawy i wydarzenia kulturalne będą zawsze za darmo.

Publiczność może odwiedzać pałac od 13 października. Pierwszy rok działalności będzie poświęcony tematyce nosorożca w sztukach audiowizualnych. Fundacja ma bardzo dobre kontakty z Ermitażem w Sankt Petersburgu, a pierwsze efekty już widoczne. Od 14 grudnia do 10 marca można obejrzeć ‘Młodzieńca’ (l’Adolescente) – mniej znaną rzeźbę Michała Anioła . Nigdy nie była wystawiana tak długo poza Ermitażem.

Jest również 12 szkiców oryginalnych projektów Michała Anioła wypożyczonych z Casa Buonarotti we Florencji, a opatrzonymi komentarzami Jeana Nouvel.

L’Adolescente – Michelangelo – foto FB Fundacja Alda Fendi

Mecenat Aldy Fendi jest wart obserwowania, oby było rzeczywiście tak, jak zapowiada, bo sceptyków nie brakuje.

La Fondazione – Alda Fendi Esperimenti

otwarta codziennie od 10.00 do 19.00

Via dei Cerchi, 21


27 stycznia Muzea Watykańskie za darmo

27 stycznia, w ostatnią niedzielę miesiąca możecie bezpłatnie zwiedzić Muzea Watykańskie. Jak zawsze polecam moje artykuły, niezwykle pomocne w odkrywaniu tego fascynującego miejsca.

Jak bezstresowo zwiedzić Muzea Watykańskie – praktyczny przewodnik

Arcydzieła Muzeów Watykańskich – Dziedziniec Pinii (Cortile della Pigna)

Arcydzieła Muzeów Watykańskich – Apoksyomenos

Arcydzieła Muzeów Watykańskich – Dziedziniec Oktagonalny

Arcydzieła Muzeów Watykańskich- Galeria Map (Galleria delle Carte Geografiche).


Jak bezstresowo zwiedzić Watykan – praktyczny przewodnik.


Matera Europejską Stolicą Kultury 2019

posted in: Perły Włoch | 0

Matera jest wyjątkowa i urzeka każdego. Ma za sobą trudną historię, lata ogromnej biedy, ale teraz powinna dobrze wykorzystać swoje pięć minut, bo o samym tytule stolicy kultury za parę lat nikt nie będzie pamiętał. Jutro na kanale RAI 1 o godzinie 18.50 oficjalna inauguracja, którą poprowadzi znakomity aktor włoski Gigi Proietti.

Oficjalna strona wydarzenia: www.matera-basilicata2019.it, dostępna w wersji włoskiej i angielskiej.

Na stronie znajdziecie szczegółowy program wydarzeń zaplanowanych przez cały rok.

Na stronie www.turismomatera.it mnóstwo informacji praktycznych pomocnych w organizacji pobytu w Materze.

Arcydzieła Muzeów Watykańskich – Dziedziniec Oktagonalny

Dziedziniec Oktagonalny to prawdziwe serce Muzeów Watykańskich. Tu się wszystko zaczęło, od prywatnej Galerii Posągów Juliusza II do publicznego otwarcia muzeów, można zatem zrozumieć znaczenie tego pomieszczenia. Pod rzymskim niebem zostały zebrane arcydzieła: Grupa Laokoona, Apollo Belwederski czy starożytne sarkofagi.

Dziedziniec Oktagonalny latem

Renesans odkrywa kulturę antyczną, a papieże, czując się spadkobierami świata klasycznego, zachwyceni harmonią i pięknem sztuki klasycznej, zaczynają gromadzić najbardziej sugestywne – greckie i rzymskie arcydzieła, zapoczątkowując w ten sposób jedną z najcenniejszych kolekcji sztuki antycznej na świecie.

Sol Invictus – Słońce Niezwyciężone – święto obchodzone w pogańskim Rzymie 25 grudnia

To Juliusz II – papież oświecony i wykształcony czuje się nowym założycielem Rzymu. Decyduje się przenieść z pałacu Santi Apostoli w obecne miejsce swoją prywatną kolekcję posągów, w tym słynnego Apollina Belwederskiego. Ale Dziedziniec Oktagonalny w obecnym kształcie jeszcze nie istnieje. Jest to ogród na planie kwadratu zaprojektowany przez Bramantego, pełen drzewek pomarańczowych i fontann. Tu energiczny papież z rodu della Rovere umieszcza swą kolekcję na Dziedzińcu Posągów, bo tak pierwotnie nazywał się ten dziedziniec. Dopiero prawie 200 lat później Nicola Simonetti nada temu miejscu kształt ośmiokąta, umieszczając w niszach arcydzieła. Poznajcie je!

Grupa Laokoona

Grupa Laokoona została określona przez Pliniusza jako najpiękniejsza rzeźba swoich czasów, dzieło trzech rzeźbiarzy z Rodos – Agesandrosa, Athandrosa i Polydrosa, wykonana około 40-30 roku przed Chrystusem. W teorii wiedziano o niej wszystko, w praktyce odkrycie przerosło oczekiwania. Prawdopodobnie 14 stycznia 1506 roku Felice de Fetis, właściciel winnicy na wzgórzu Oppio wpadł do dziury i tak odkrył posąg Laokoona. Szybko doniesiono o tym papieżowi Juliuszowi II, który wysłał swojego architekta Giuliana de Sangallo i Michała Anioła. Wsiedli na koń i popędzili na Oppio. Jakież emocje towarzyszyły Michałowi Aniołowi, kiedy ujrzał wyłaniającą się z ziemi rzeźbę, uszkodzoną, bo kapłan i jeden z jego synów nie mieli prawego ramienia, ale jakże dynamiczną i plastyczną. Nie pozostało to bez wpływu na jego twórczość, wszak dwa lata później rozpocznie prace nad Kaplicą Sykstyńskę. Papież natychmiast zapragnął mieć tę rzeźbę w swojej kolekcji.

Grupa Laokoona

Dla mnie osobiście jest to najpiękniejsza, ale i najtragiczniejsza rzeźba całych muzeów. Cierpienie ojca i jego dwóch synów zapisane w marmurze. Każdy z was słyszał o koniu trojańskim. Laokoon, kapłan trojański boga Apolla, zwęszył oszustwo Greków i sprzeciwiał się wprowadzeniu konia trojańskiego do miasta. Chciał ostrzec mieszkańców przed grożącym niebezpieczeństwem, ale Pallas Atena i Posejdon sprzyjający Grekom postanawiają raz na zawsze zamknąć mu usta. Wysyłają z morza dwa olbrzymie węże, które uduszą Laokoona i jego młodych synów.

Prof. Antonio Paolucci – wieloletni dyrektor Muzeów Watykańskich wyjaśnia, że mit trojański posłużył papieżom jako narzędzie ideologiczne interpretujące rzeczywistość. Laokoon musiał umrzeć, Troja musiała zginąć, aby powstał Rzym, którym obecnie władało papiestwo. Dlatego też Wenus ocaliła z pożaru Eneasza, aby jego potomkowie założyli Rzym.

Apollo Belwederski

Johann Winckelmann – wybitny niemiecki historyk sztuki i ojciec współczesnej archeologii określił go jako najpiękniejszą rzeźbę świata. Antonio Canova uzna ją za najdoskonalszy model dla całej sztuki posągowej. Uwielbiany przez wszystkich Apollo Belwederski – najpiękniejszy mężczyzna świata to rzymska kopia (II wiek) greckiego posągu z brązu z IV wieku przed Chrystusem (330-320 rok) autorstwa Leocharesa, który pracował w muzeum w Halikarnasie. Odnaleziono go w Grottaferrata pod Rzymem w 1849 roku. Apollo to bóg ambiwalentny, z jednej strony znamy go jako boga piękna, opiekuna poezji, zachwycającego wszystkich grą na lirze, ale ten bóg może również zabić. Tak jest tu przedstawiony, w pozie trzymania łuku. Miał strzelać z łuku, który pierwotnie trzymał w lewej ręce, w prawej ręce zaś strzałę. Jego ciało wibruje. Na pniu obok niego wąż – symbol zabicia Pytona. Apollo również wpisuje się w mit trojański. To bóg sprzyjający Trojanom, a nie Grekom.

Apollo Belwederski
Uosobienie rzeki Arno

Arno – bóstwo rzeczne – posąg pochodzi z czasów cesarza Hadriana – II w. Posąg w pozycji półleżącej, prawdopodobnie w XVI wieku zdobił fontannę. Mężczyzna trzyma wazę, a w jej wnętrzu można dostrzec głowę lwa, co sugeruje hołd Leonowi X Medyceuszowi, stąd Arno – rzeka przepływająca przez Florencję. Niektórym jednak ta głowa przypomina tygrysa, a więc uosobienie rzeki Mezopotamii – Tygrysa.

Wenus Felix

Venus Felix – Wenus z synkiem Kupidynem – II wiek przed Chrystusem. Wenus, matka Eneasza, nie może zabronić upadku Troi, ale pomaga uciec z niej Askaniuszowi z Eneaszem. Po długiej wędrówce docierają do Lacjum, gdzie Askaniusz zakłada Alba Longa, a potem już blisko do założenia Rzymu.

Perseusz triumfujący Antonio Canova

Perseusz triumfujący tuż po odcięciu głowy Meduzie – uosobieniu zła, potworowi, który zamieniał w kamień wszystkich, którzy na niego spojrzeli. Ma miecz, którym odciął głowę bestii, szatę spływającą po ręce, skrzydlate nakrycie głowy, sandały Merkurego. Czyste piękno klasyczne posągu. Wykonał ją Antonio Canova w 1801 roku dla papieża Piusa VII jako jedną z rzeźb na pocieszenie po tym, jak Napoleon złupił muzea, wywożąc z nich do Francji najcenniejsze skarby, m.in. Apollina Belwederskiego, Laokoona i Przemienienie Rafaela. Canova zakochał się w Apollinie Belwederskim, można powiedzieć, że Perseusz był alter ego Apollina i nawet stanął na jego miejscu, rekompensując papieżowi przynajmniej chwilowo utracone piękno.

Hermes Belwederski foto Wikipedia

Hermes Belwederski – zakupił go papież Paweł III na Dziedziniec Posągów. Został odnaleziony około 1540 roku w ogrodach przylegających do Mauzoleum Hadriana, dziś Zamku Św. Anioła. Hermes towarzyszy zmarłym w wędrówce do Hadesu – Podziemi. Tu ze spuszczonymi oczami przedstawiony w momencie oczekiwania na zmarłego.

Dziedziniec Oktagonalny jest częścią Museo Pio Clementino i stąd przemieszczamy się do kolejnych sal. 

*W przygotowaniu artykułów poświęconych arcydziełom Muzeów Watykańskich pomogły mi programy znakomitego historyka sztuki i byłego już wieloletniego dyrektora Muzeów Watykańskich – prof. Antonia Paolucciego wyprodukowane dla RAI oraz znakomity cykl Alberta Angeli poświęcony Muzeom Watykańskim wyprodukowany w 2015 roku dla dziennika La Repubblica przy współpracy Telewizji Watykańskiej. Profesor Paolucci sam złożył Angeli tę propozycję, doceniając jego profesjonalizm.

Przeczytaj również:

Arcydzieła Muzeów Watykańskich – Dziedziniec Pinii

Arcydzieła Muzeów Watykańskich – Apoksyomenos

Arcydzieła Muzeów Watykańskich – Galeria Map